شاتکریت چیست

شاتکریت چیست

شاتکریت (Shotcrete) به عملیات پاشش بتن با مصالح خشک یا تر گفته می شود که از طریق جریان هوای فشرده با سرعت زیاد بر روی سطوح مورد نظر پاشیده می شود و به علت بالا بودن فشار و سرعت، به صورت دینامیکی فشرده می‌شود تا لایه ای متراکم، خود نگهدار و باربر ایجاد گردد.

از شاتکریت معمولا به عنوان سیستم نگهداری موقت و در برخی موارد به عنوان پوشش دائمی استفاده می شود.

شاتکریت یا بتن پاشیده نام کلی است برای ملات یا بتن حاوی سیمان که با دستگاه به محل مورد نظر پاشیده می شود.

انواع شاتکریت

بطور کلی شاتکریت یا (بتن پاشیده) به دو دسته کلی از نظر روش اختلاط تقسیم می گردد:

  • شاتکریت مخلوط مرطوب (تَر) – Wet Mix Shotcrete
  • شاتکریت مخلوط خشک – Dry Mix Shotcrete

بتن پاشیده

بتن پاشیده یا گانیت (Gunite) یک اختراع جدید نبوده و نخستین تجربه استفاده از پاشش مواد خشک برای سازه های جدید در پنسیلوانیا و به سال ۱۹۰۷ بوسیله یک تاکسیدرمیت آمریکایی به نام Carl Ethan Akeley صورت گرفت.

استفاده از شاتکریت امروزه در تمام جهان متداول و رایج است. باور بر این است که پیشرفت و توسعه تکنولوژی در آینده نیز در ارتباط با روند پاشش مخلوط تر خواهد بود.

از جمله این موارد وجود نسل جدیدی از افزودنی ها، بهبودگر بتن، میکرو سیلیکات، الیاف های فولادی و پلی پروپیلن برای بتن پاشیده است.

عکس شاتکریت تر
عکس شاتکریت خشک

تاریخچه شاتکریت

در گذشته از شاتکریت خشک به این علت که اساسا وسایل مورد نیاز در دسترس تر و ارزان تر بود و مواد خشک می توانست برای مسافت طولانی تر حمل شود (یک مزیت مهم در کاربردهای معدنی است)، به صورت گسترده استفاده می‌شد.

با این حال روش اختلاط تر دارای برتری های مهمی از جمله کاهش پس ریز، عدم نیاز به نیروی انسانی ماهر و نیاز به وسایل کمتر در محل اجرا برای معادن زیر زمینی است.

کیفیت شاتکریت

کیفیت شاتکریت به عوامل متعددی وابسته است از جمله اپراتور، کنترل آب مخلوط، سرعت نازل و تکنیک پاشیدن، در هر موردی توانایی و تمرین اپراتور بسیار مؤثر است.

مزایای ماده افزودنی به بتن شاتکریت

  1. باعث کاهش ریزش مصالح می شود.
  2. باعث سهولت اجرای سقف های قوسی شکل و انحنا دار می شود.
  3. باعث افزایش چسبندگی بتن می شود.
  4. افزودنی شاتکریت باعث آب بندی سطوح و مسدود کردن سریع درزها می شود.
  5. کاهش ضخامت لاینینگ نهایی و عدم نیاز به قالب بندی در تونل ها برای طرح هایی که تصمیم به استفاده از یک بتن پاششی به کمک ماده افزودنی بتن شاتکریت (بتن پاششی) بدون نیاز به لاینینگ ثانویه گرفته می شود.

انتخاب نوع شاتکریت

عوامل متعددی بر انتخاب نوع شاتکریت مؤثر است اما هر کدام از آن ها برتری ها و مزیت های خود را دارد و بسته به شرایط دو عملیات قابل تغییر به هم هستند.

از عوامل مؤثر در انتخاب نوع عملیات شاتکریت می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عوامل اقتصادی
  • دسترسی به مواد و وسایل
  • محل عملیات
  • مهارت و قابلیت اپراتور

امروزه برای انتخاب روش به میزان برگشت مواد، مقدار دور ریز و خواص آن نظیر مقاومت پایداری در مقابل هوازدگی توجه بسیار می شود.

شاتکریت مخلوط تر (WMS)

در این روش، بتن آماده به داخل پمپ شاتکریت ریخته شده و پس از انتقال توسط لوله، به سطح کار پاشیده می‌شود.

از مخلوط تر، در مکان هایی که مقاومت فشاری بالایی مد نظر است، استفاده می شود.

در این روش امکان اجرای دیوار بتنی با ضخامت ۵۰ سانتیمتر و سقف به ضخامت ۲۰ سانتیمتر در یک مرحله امکان پذیر است.

مزایای شاتکریت مخلوط تر (WMS) به شرح زیر است:

به طور معمول، نیاز به قالب بندی ندارد و بدین ترتیب هزینه های قالب بندی و تجهیزات نیروی انسانی و زمان انجام عملیات بطور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد. عدم استفاده از قالب سبب می شود که کارگر بتواند فضای کار را دیده و بتن را به شکل مناسبی بین میلگردها جای دهد.

  1. امکان اجرای سازه های بتنی با اشکال منحنی، مدور و غیر منظم (مثل استخر و آبگیر)
  2. امکان تثبیت کوه ها و صخره ها با پوشاندن آنها با یک شبکه مش و پاشیدن بتن روی آنها
  3. روکش کردن پایه پل ها و لاینینگ تونل ها
  4. افزایش ضخامت لوله های بتنی در محیط های خورنده و خطرناک در مقابل آتش
  5. مقاومت مکانیکی بهتر نسبت به شاتکریت مخلوط خشک
  6. چسبندگی بهتر مابین بتن و میلگرد
  7. کاهش نفوذ پذیری و آب بندی مناسب

یکی از کاربردهای وسیع WMS که نیاز به تخصص زیاد ندارد، احداث استخر و آبگیر است. در این حالت، به علت فشار بالای هوا، آب بندی به خوبی انجام شده و نفوذ پذیری بسیار کم می شود.

از کاربردهای دیگر WMS در تعمیرات سدها است. از این نوع شاتکریت می توان در اجرای سر ریزها، لاینینگ تونل های انحراف، روکش کردن بدنه سد (بمنظور تقویت سازه ای) و تثبیت دیوار های حائل و کوه های اطراف سد استفاده کرد.

شاتکریت مخلوط خشک (DMS)

در این روش، آب مورد نیاز شاتکریت در مرحله آخر و در حین خروج مواد از سرنازل به آن اضافه می شود. از این روش برای کار های تعمیراتی و روکش به ضخامت کمتر از ۱۰ سانتیمتر استفاده می شود.

از آن جایی که در این روش از مصالح سنگی درشت دانه استفاده نمی شود، لذا بتن به دست آمده دارای مقاومت مکانیکی بالایی نمی باشد.

معایب شاتکریت مخلوط خشک به شرح زیر است:

  1. به علت نرسیدن آب به همه دانه ها، ممکن است بعضی قسمت ها هیدراته نشده باقی بمانند.
  2. گرد و غبار ناشی از پراکنده شدن دانه سیمان در محل کارگاه زیاد است.
  3. به دلیل نچسبیدن ملات (بدلیل هیدراته نشدن) بخش عمده ای از آن به هدر می رود.

به این مطلب چند ستاره میدید؟
[Total: 10 میانگین امتیاز: 5]

4 پاسخ

پاسخ دهید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
مشارکت رایگان.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بازدیدها: 150