تخریب ساختمان از جمله اقدامات مهم در فرایند نوسازی یا بازسازی سازه به حساب میآید. معمولاً بناهای قدیمی و فرسوده که از عمر مفیدشان گذشتهاند یا نیاز به مرمت وسیع دارند، تخریب میشوند؛ به ویژه ساختمانهای کلنگی بیش از بیست سال که پی استاندارد ندارند. در چنین پروژههایی، توجه به اصول تخریب ساختمان و دستورالعملهای ایمنی اهمیت فراوانی خواهد داشت. اگر علاقهمندید که پیرامون اصول تخریب یک ساختمان اطلاعات بیشتری به دست آورید، از شما دعوت میکنیم در ادامه این مقاله با مجموعه تیران تونل بیستون همراه باشید.
چه زمانی عملیات تخریب ساختمان انجام میشود؟
عملیات تخریب بتن و ساختمان معمولاً زمانی انجام میشود که ساختمان دیگر توانایی ایفای نقش ایمن و مفید خود را ندارد. دلایل رایج شامل پایان عمر مفید سازه، آسیب ساختاری جدی مانند نشست یا ترکخوردگی، تصمیم به نوسازی یا بازسازی بخشهایی از بنا، یا حتی قصد فروش زمین خالی است. به طور معمول سازههای کلنگی با عمر بیش از 20 سال و سازههای فرسوده شده در اثر فرسایش محیطی و غیرقابل بازسازی، تخریب خواهند شد.
علاوه بر این، اگر تخریب در زمان لازم انجام نشود، خطرات جبرانناپذیری برای ساکنان و بناهای مجاور پدید میآید؛ به این ترتیب عملیات تخریب ساختمان تنها در صورت لزوم و بر اساس بررسیهای فنی و اقتصادی صورت میپذیرد.
مراحل تخریب ساختمان
برای تخریب یک ساختمان چند مرحله باید با دقت بالا و رعایت اصول اجرا شود:
1. بررسی اولیه ساختمان و شرایط سایت
ابتدا باید وضعیت سازه از لحاظ پایداری، استحکام فونداسیون و تأسیسات مورد بررسی قرار گیرد. ارزیابی میزان فرسودگی مصالح، وجود آزبست یا مواد خطرناک و بررسی شرایط ساختمانهای مجاور اهمیت دارد. اغلب دفاتر فنی و ناظران ساختمانی پیش از صدور مجوز، از محل بازدید کرده و گزارش کاملی از وضعیت ملک تهیه میکنند.
2. اخذ مجوزهای لازم برای تخریب ساختمان
پیش از این که هر نوع عملیات فیزیکی شروع شود، باید مجوز تخریب را از شهرداری و مراجع ذیصلاح دریافت نمایید. تخریب بدون داشتن پروانه یک عمل غیرقانونی تلقی میشود و ممکن است که مجازات قانونی در پی داشته باشد. مجوز تخریب علاوه بر وجوه قانونی، امکان بهرهمندی از تسهیلات بانکی، بیمه کردن نیروی کار و هماهنگی با دستگاههای نظارتی را فراهم میکند.
3. قطع انشعابات و ایمنسازی محیط
پیش از اجرای تخریب، برق، گاز، آب و تلفن ساختمان باید قطع شوند تا از وقوع خطرات برقی، نشتی یا انفجار جلوگیری به عمل آید. فنس کشیدن دور محل کارگاه، نصب تابلوهای هشداردهنده و اطلاعرسانی به ساکنان اطراف از دیگر اقداماتی است که ایمنی در تخریب ساختمان را تضمین میکند.
4. انتخاب روش مناسب تخریب ساختمان
روش تخریب بستگی به ابعاد ساختمان، موقعیت جغرافیایی و شرایط سازه دارد؛ به عنوان مثال ساختمانهای بزرگ ممکن است که با روش انفجاری تخریب شوند، در حالی که سازههای معمولی عمدتاً به صورت دستی یا با ماشینآلات سنگین از بالا به پایین برچیده خواهند شد. سایر روشها نیز شامل استفاده از بولدوزر، جرثقیل و چکش تخریب (هیلتی) و حتی بار بری از پایین هستند.
5. اجرای عملیات تخریب ساختمان
در این مرحله، بخش اصلی سازه به کمک تجهیزاتی مانند بولدوزر، بیل مکانیکی یا ابزار دستی تخریب میشود. یک دستگاه بیل مکانیکی یا بولدوزر معمولاً از بالا شروع به تخریب کرده و به سمت پایین پیش میرود تا کار به شکل کنترل شده صورت گیرد. روند تخریب باید تحت نظارت مهندس ناظر صورت پذیر تا ستونهای باربر و سازههای بحرانی به شیوهای مناسب تخریب یا حفظ شوند. علاوه بر این، جمعآوری و جابهجایی تدریجی نخالهها یا آوار و همچنین تفکیک مصالح قابل بازیافت نیز از لحظه شروع کار انجام خواهد شد.
6. پاکسازی، جمعآوری نخاله و آمادهسازی کف
در پایان عملیات، محل باید کاملاً از نخاله پاکسازی شود تا بستر برای مراحل بعدی آماده گردد. در این شرایط سطح کف به طور کامل آماده اجرای لایههای بعدی باید باشد؛ برای این کار میتوان از کفسازی اسکرید بهره برد. در این روش مدرن با ریختن یک لایه نازک از پوکه و سیمان، کف صاف و آماده میشود. اجرای استاندارد لایه اسکرید تضمین میکند سطحی یکنواخت برای اجرا کف سازی و نصب کفپوشهای نهایی فراهم باشد. در نهایت، بعد از اطمینان از حذف کامل زوائد و تراز بودن کف، منطقه تخریب به شکلی تحویل داده میشود که اجرای ساخت و ساز یا لایههای بعدی بدون مانع ادامه یابد.
چک لیست تخریب ساختمان شامل چه مواردی است؟
برای پیشگیری از مشکلات و حوادث در هر مرحله از تخریب، تهیه یک چک لیست تخریب ساختمان حائز اهمیت خواهد بود. این چک لیست معمولاً شامل آیتمهایی مانند مجوزها، ایمنی، تدارکات و هماهنگی با دستگاههای مختلف است تا کار با کمترین خطا اجرا شود. در ادامه، سه مرحله مهم چک لیست را بررسی میکنیم:
1. چک لیست قبل از شروع تخریب
- اخذ تمامی مجوزهای قانونی (پروانه شهرداری و هماهنگی با ارگانهای نظارتی)
- اطلاعرسانی به ساکنین مجاور و تجهیز مسیرهای دسترسی با نصب تابلوهای هشدار
- قطع کامل انشعابات آب، برق، گاز، تلفن و فراهم کردن برق و آب موقت برای کارگاه
- تهیه و تأمین وسایل ایمنی (کلاه، دستکش، عینک، ماسک، کمربند ایمنی و…) برای کارگران
- آماده کردن ماشینآلات و تجهیزات تخریب مطابق با حجم پروژه
- جدا کردن موارد قابل بازیافت (شیشه، در و پنجره، کابلهای فلزی و…) و انبار کردن آنها در مکان مناسب
2. چک لیست حین عملیات تخریب
- پوشیدن مستمر تجهیزات حفاظت فردی توسط کارگران و نظارت بر رعایت فاصله ایمن از محل تخریب
- ممانعت از ورود افراد غیرمسئول به محوطه و کنترل ورود و خروج نیروی کار و ماشینآلات.
- حفظ روشنایی و تهویه کافی محل کار به ویژه در فضاهای بسته و زیرزمین.
- استفاده از علائم هشدار بهروز مانند چراغ چشمکزن، نوار خطر در زمان جابهجایی مصالح سنگین.
- بررسی مستمر استحکام المانهای باقیمانده و اجرای تمهیدات مهاربندی در صورت لزوم
- نظارت بر تخلیه آبهای سطحی یا جمعآوری گرد و غبار با آبپاشی برای کاهش آلودگی و کنترل ریزگرد
3. چک لیست پس از پایان تخریب
- پاکسازی کامل محل تخریب از ضایعات باقیمانده و حمل آن به محل دفن نخالههای مجاز
- بررسی ایمنی و پایداری زمین ( نشست احتمالی خاک یا مشکلات زهکشی) پس از جمعآوری نخالهها
- تهیه گزارش نهایی از نحوه انجام پروژه و تضمین تطابق با آییننامههای ساختمانی.
- تحویل صحیح کارگاه به پیمانکار بعدی (یا کارفرما) برای اجرای مراحل بعدی، از جمله تهیه کف اسکرید جهت اجرای کف سازی و نصب پوشش نهایی.
دستورالعمل ایمنی تخریب ساختمان؛ مهمترین اصولی که باید بدانید
ایمنی در تمامی مراحل کار حرف اول را میزند. برخی از دستورالعملهای ایمنی تخریب ساختمان را در جدول زیر مورد بررسی قرار میدهیم:
| استفاده از تجهیزات حفاظت فردی | تمامی کارگران باید از کلاه ایمنی، عینک، دستکش، کفش ایمنی و جلیقه شبرنگ استفاده کنند. |
| تأمین روشنایی کامل کارگاه | روشن بودن کامل محیط تخریب برای جلوگیری از سقوط، لغزش و حوادث ناشی از کاهش دید الزامی است. |
| قطع کامل انشعابات | پیش از شروع تخریب، خطوط برق، آب، گاز و فاضلاب باید قطع شده و به شرکتهای مربوطه اطلاع داده شود. |
| ترتیب صحیح تخریب | عملیات تخریب باید از بالا به پایین انجام شود تا خطر ریزش ناگهانی و کنترلنشده کاهش یابد. |
| ممنوعیت حضور در نقاط بدون مهاربندی | کارگران نباید در بخشهایی که مهاربندی یا ایمنسازی نشدهاند حضور داشته باشند. |
| باز بودن مسیرهای تردد و خروج اضطراری | مسیر عبور کارگران، ماشینآلات و راههای تخلیه اضطراری باید همیشه آزاد و بدون انسداد باشد. |
| مدیریت و جمعآوری منظم نخاله | پاکسازی مداوم نخاله و زبالهها باعث افزایش ایمنی و کاهش خطر لغزش و سقوط میشود. |
تیران تونل بیستون؛ ارائهدهنده دستگاه کفسازی اسکرید (انتقال مصالح)
در این مقاله پیرامون نکاتی که باید در رابطه با تخریب ساختمان مد نظر قرار گیرند صحبت کردیم؛ شرکت تیران تونل بیستون با بیش از یک دهه تجربه در طراحی و تولید ماشینآلات عمرانی، انواع دستگاههای تخصصی از جمله دستگاه کفسازی اسکرید را ارائه میکند. این مجموعه علاوه بر تأمین بهترین قیمت دستگاه اسکرید در بازار، قطعات یدکی و آموزش استفاده از آن را نیز در اختیار مشتریان قرار میدهد. به این ترتیب پس از اتمام تخریب، میتوان با تجهیزاتی مثل دستگاه اسکرید، لایهای صاف و مقاوم جهت اجرای کفپوشهای بعدی ایجاد کرد. در صورت وجود هرگونه سوال و دریافت مشاوره لطفاً با کارشناسان تیران تونل بیستون تماس بگیرید.
سوالات متداول
- مراحل تخریب ساختمان چگونه است؟
مراحل تخریب شامل بررسی و برنامهریزی، اخذ مجوز، قطع انشعابات، انتخاب روش، اجرای تخریب و پاکسازی نهایی است.
- چک لیست تخریب ساختمان شامل چه مواردی است؟
چک لیست تخریب شامل مجوزها، ایمنسازی محیط، تجهیزات حفاظتی، علائم هشدار و کنترل مراحل قبل، حین و بعد از تخریب است.
- ایمنی در تخریب ساختمان چه اصولی دارد؟
اصول ایمنی تخریب شامل استفاده از PPE، ایجاد حریم امن، تخریب از بالا به پایین و قطع کامل انشعابات است.
- آیا برای تخریب نیاز به مجوز است؟
بله، تخریب ساختمان بدون اخذ مجوز رسمی از شهرداری یا مرجع قانونی غیرمجاز است.
- چه خطراتی در عملیات تخریب وجود دارد؟
خطرات تخریب شامل ریزش سازه، سقوط افراد و اجسام، برقگرفتگی، آتشسوزی، گردوغبار و حوادث تجهیزاتی است.
