امروزه با توجه به پیشرفتهایی که در دنیای ساختوساز شاهد آن هستیم، روشهای نوینی برای اجرای بتن معرفی شدهاند که سبب افزایش سرعت اجرا، بهبود کیفیت نهایی سازه و همچنین بهینهسازی هزینهها میشوند. از جمله روشهای پرکاربرد، شاتکریت (Shotcrete) یا بتن پاششی است. شاتکریت نوعی بتن بوده که به صورت پُر فشار روی سطوح مورد نظر پاشیده خواهد شد و بر اساس روش اختلاط مصالح، در دو نوع «خشک» و «تر» اجرا میشود. اگر علاقهمندید که در رابطه با شاتکریت خشک و تر و تفاوتهای آنها با یکدیگر اطلاعات جامع کسب کنید، از شما دعوت میکنیم که در ادامه این مقاله با تیران تونل بیستون همراه باشید.
شاتکریت خشک چیست؟
شاتکریت خشک به روشی از اجرای بتن پاششی اشاره دارد که در آن ترکیب اولیه مصالح (شامل مصالح خشک مثل سیمان و سنگدانهها (شن و ماسه) بدون افزودن آب) وارد سیستم انتقال دستگاه شاتکریت خواهد شد. در مرحله بعدی، این ترکیب خشک از طریق جریان هوای فشرده به طرف نازل هدایت میگردد و درست قبل از خروج از نازل، به آن آب اضافه خواهد شد.
از جمله ویژگیهای برجسته این روش میتوانیم به کنترل بالا بر نسبت آب به سیمان در محل اجرا اشاره داشته باشیم؛ این ویژگی سبب میشود که اپراتور بتواند بر اساس نیاز پروژه و همچنین شرایط محیطی، میزان رطوبت مورد نیاز را تنظیم نماید. این انعطافپذیری در کنترل رطوبت یک امتیاز مهم برای اجرای شاتکریت در شرایط خاص آب و هوایی یا سازهای به حساب میآید.
فرایند شاتکریت خشک
برای اجرای این نوع شاتکریت باید یک سری مراحل به ترتیب و با دقت و مهارت بالا اجرا شوند تا کیفیت نهایی بتن حفظ شود. در ادامه، با این مراحل آشنا خواهیم شد:
۱. بارگذاری مصالح خشک به داخل دستگاه
مصالح (سنگدانههای خشک و سیمان) با نسبتهای مشخصی وارد دستگاه شاتکریت خواهند شد. توجه داشته باشید که ترکیب مذکور باید به طور کامل همگن باشد تا در زمان پاشش، یک ترکیب یکنواخت به دست آید.
۲. انتقال مصالح با هوای فشرده
در مرحله سوم نوبت به انتقال مصالح با هوای فشرده میرسد؛ در این مرحله مصالح از طریق لولههای انتقال و با استفاده از جریان هوای پُر فشار به طرف نازل پاشش هدایت خواهند شد. لازم به ذکر است که این مرحله به دقت بالا و فشار مناسبی نیاز دارد تا در جریان مصالح هیچگونه گرفتگی یا نوسان ایجاد نشود.
۳. افزایش رطوبت در نازل
در نازل، آب با فشار بالا به مخلوط خشک افزوده خواهد شد و در این اینجاست که ترکیب بتن تازه شکل میگیرد. اپراتور نازل را با تنظیم دبی آب، روانی و چسبندگی بتن کنترل خواهد نمود.
۴. پاشش نهایی بر سطح
در این مرحله ترکیب نهایی با فشار بالا به سطح مورد نظر پاشیده خواهد شد. این فشار بالا موجب افزایش چسبندگی و تراکم بتن روی سطح مورد نظر میگردد و مانع ایجاد حباب یا ترک میشود.
تفاوت شاتکریت خشک و تر
اکنون که با نوعِ خشک شاتکریت آشنایی بیشتری پیدا کردیم، در این بخش به بررسی تفاوت شاتکریت تر و خشک میپردازیم. تفاوت اساسی که بین این دو شاتکریت وجود دارد، در زمان و مکان اختلاط مصالح است. در نوع خشک، آب در نازل اضافه میشود و کنترل بیشتری روی میزان آن فراهم است. در مقابل، در نوع تر، بتن آماده وارد دستگاه شده و قبل از پاشش، مخلوط بتن به طور کامل تهیه شده است.
اگر بخواهیم از منظر اجرایی به مقایسه شاتکریت خشک پاش و ترپاش بپردازیم، نوع خشک معمولاً برای پروژههایی کارایی دارد که نیازمند سرعت، انعطافپذیری در اجرای مقاطع نازک یا غیر قابل دسترس و همچنین کنترل بالا روی مواد هستند. در مقابل، شاتکریت تر عمدتاً در پروژههایی که به سطح وسیعتر، ضخامت بالاتر و مقاومت اولیه بیشتر نیازمند هستند، مورد استفاده قرار میگیرند.
در نوع خشک، میزان پرت مصالح به مراتب کمتر بوده و فرایند اجرا باید تحت نظارت اپراتور حرفهای نیز قرار گیرد. در مقابل، فرایند اجرای شاتکریت تر آسانتر است؛ اما به تجهیزات سنگینتری نیاز دارد. علاوه بر این، شاتکریت تر به علت داشتن میزان رطوبت بالاتر، احتمال ریزش مصالح در سطوح عمودی یا بالاسری را کاهش خواهد داد و سبب ایجاد چسبندگی بیشتری میشود.
کاربرد شاتکریت خشک
از جمله اصلیترین کاربردهای این مدل از شاتکریت میتوانیم به موارد زیر اشاره داشته باشیم:
۱. تونلسازی و پایدارسازی دیوارهها
در تونلهایی که در حال حفاری هستند، از شاتکریتهای خشک به منظور ایجاد لایه محافظ اولیه بهره میبرند؛ چرا که مصالح خشک به راحتی قابل حمل بوده و سرعت اجرا نیز مطلوب است.
۲. ترمیم و مقاومسازی سازههای بتنی
از دیگر کاربردهای شاتکریت مدل خشک میتوانیم به ترمیم و تعمیر ترکها، فرسودگیها، مقاومسازی سازههای بتنی و… اشاره داشته باشیم. از آن جایی که شاتکریت نوع خشک امکان اجرای لایه نازک، سریع و یکنواخت را به ما میدهد، برای ترمیم و مقاومسازی سازههای بتنی گزینه مناسبی است.
۳. پوششهای ضدحریق و ضدآب
لایههای نازک شاتکریت خشک در برخی از پروژههای صنعتی یا ساختمانی به منظور افزایش مقاومت سطحی سازهها در برابر حرارت یا رطوبت مورد استفاده قرار میگیرند.
علاوه بر موارد فوق، شاتکریت نوع خشک برای اجرای پوشش دیوارهای نگهبان، مخازن، دیوارهای حائل و گودبرداری نیز کاربرد خواهد داشت.
مقایسه و ارتباط شاتکریت با دستگاه بتن پاش و ملات پاش
به منظور اجرای درست، یکنواخت و دقیق این نوع شاتکریت به دستگاههایی پیشرفته نیاز داریم؛ دستگاههایی که توانایی انتقال یکنواخت مصالح را داشته باشند و بتوانند آب را به درستی در نازل با این مصالح ترکیب کنند. دستگاههای بتنپاش خشک در بازار به شیوهای طراحی شدهاند که میتوانند مصالح را با فشار هوا به طرف نازل انتقال دهند تا در آن بخش به بتن مرطوب تبدیل شوند.
در مقابل، دستگاههای ملاتپاش عمدتاً برای ترکیبهایی کارایی دارند که از قبل با آب مخلوط شدهاند. این دستگاهها در پروژههای ساختمانی کوچک یا نماکاری مورد استفاده قرار میگیرند. دستگاههای مذکور توانایی پاشش مصالح خشک را ندارند و نمیتوانند فشار مورد نیاز برای پاشش و چسباندن بتن روی سطح را تأمین نمایند.
با توجه به توضیحات فوق، انتخاب دستگاه مناسب بتنپاش (شاتکریت) یا ملاتپاش به فاکتورهایی نظیر نوع پروژه، حجم عملیات و همچنین روش اجرایی مورد نظر وابسته خواهد بود. استفاده از دستگاه شاتکریت حرفهای در پروژههای عمرانی بزرگ، تونلسازی، سدسازی و پایدارسازی دیوارها و… نقش بسیار مهمی را در بهبود کیفیت نهایی ایفا خواهد کرد؛ اما بهترین دستگاههای شاتکریت موجود در بازار کداماند؟
بهترین دستگاههای شاتکریت موجود در بازار
دستگاههای شاتکریت در مدلهای مختلفی در بازار موجود هستند و هر یک از آنها از ویژگیهای مخصوص به خود برخوردارند؛ از جمله بهترین دستگاههای شاتکریت میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
۱. دستگاه شاتکریت T260
دستگاه شاتکریت خشکپاش T260 از جمله پرکاربردترین دستگاههای شاتکریت محسوب میشود که بر صنایع زیرساختی راه و ابنیه تأثیر بهسزایی دارد. مکانیزم عملکرد دستگاه مذکور بر اساس گردش رتور و با کمک جریان هوای فشرده است که دو سرعت کند و تند دارد. از جمله قابلیتهای این دستگاه میتوانیم به بتنپاشی با انواع افزودنیهای شیمیایی، فیبرهای فلزی و پلیمری اشاره داشته باشیم. ساختار و طراحی منحصربهفرد دستگاه مذکور باعث شده تا از قابلیت اجرای پاشش مصالح خشک و مصالح تر با رطوبت کم برخوردار شود. از این دستگاه میتوان در عملیات پاشش در پروژههای راهسازی، سدسازی، تونلسازی، ساختمانسازی و همچنین تحکیم خاکهای ریزشی گودبرداریها و سطوح با رطوبت بالا و خیس اشاره داشت.
۲. دستگاه شاتکریت T263
مکانیزم و فناوری استفاده شده در این دستگاه امکان شاتکریت به دو روش خشک و تر بدون تغییر در ساختار و همچنین نیاز به ادوات اضافی با الیاف فلزی و پلیمری را فراهم خواهد کرد. این دستگاه میتواند پاسخگوی نیاز پروژههای عمرانی بزرگ باشد. از جمله قابلیتهای این دستگاه میتوانیم به پاشش بتن تقویتشده با فیبر، انواع مواد خشک و تر با دانهبندی تا 20 میلیمتر، مخلوط ماسه و سیمان تر و خشک، مواد نسوز و پاشش روی دیوارهای گودبرداری شده، روی ترانشه و روی دیوارهای معادن اشاره داشته باشیم.
۳. دستگاه شاتکریت پیستونی چندکاره T13b1
پمپ پیستونی T13b1 دارای طراحی منحصربهفرد و ساختاری با قدرت بالاست که میتوان از آن به منظور پاشش پلاستر، انتقال و تزریق دوغاب و تقریباً کلیه مصالح مصرفی بهره برد. این دستگاه جایگزین مناسبی برای شاتکریت خشک به حساب میآید.
۴. دستگاه شاتکریت پیستونی چندکاره T13b2
این دستگاه نیز همچون مدل قبلی، جایگزین مناسبی برای شاتکریت از نوع خشک است. از جمله قابلیتهای این دستگاه میتوانیم به پاشش و انتقال ملات، سیمانکاری دیوارهای آجری، بلوکی، هلبکس و 3D پنل، پاشش سیمان سفید و پودر سنگ، تزریق و انتقال دوغاب سیمان و انواع گروت، پاشش کاهگل و… اشاره داشته باشیم.
نتیجهگیری
شاتکریت خشک یک روش کاربردی و تخصصی به منظور اجرای لایههای نازک بتن در محیطهای دشوار و پروژههای فنی حساس محسوب میشود. انتخاب بین شاتکریت تر و خشک باید با در نظر داشتن عوامل فنی، محیطی و همچنین تجهیزات صورت گیرد تا در نهایت بهترین نتیجه حاصل شود. شناخت صحیح تفاوتها و ویژگیهای شاتکریت تر و خشک، به همراه استفاده از تجهیزات مناسب، میتواند در موفقیت پروژه نقش مهمی ایفا نماید.
تیران تونل بیستون؛ عرضهکننده بهترین دستگاه شاتکریت
چنانچه قصد خرید هر یک از دستگاههای شاتکریت معرفی شده در این مقاله را دارید، تنها کافی است که از مجموعه تیران تونل بیستون دیدن کنید. از جمله ویژگیهای این مجموعه میتوان به عرضه دستگاههای درجه یک به همراه آموزش نحوه کار با هر یک از آنها اشاره داشت. در صورت وجود هرگونه سوال، میتوانید همین حالا با کارشناسان تیران تونل بیستون تماس بگیرید.
