ایران یکی از زلزلهخیزترین کشورهای جهان محسوب میشود که بخش بزرگی از شهرها و روستاهای آن روی گسلهای فعال قرار گرفتهاند. تجربه زلزلههای مخرب در سالهای گذشته به ما نشان داده که ضعف سازهای در بسیاری از ساختمانها منجر به خسارات جانی و مالی گستردهای میشود؛ اما راهحل چیست؟ مقاوم سازی ساختمان در برابر زلزله نه تنها یک اقدام مهندسی، بلکه امری مهم در این راستا به حساب میآید. هدف اصلی در مقاومسازی، افزایش توان تحمل سازه در برابر نیروهای جانبی ناشی از زلزله و حفظ یکپارچگی آن است. با استفاده از راه های مقاوم سازی ساختمان در برابر زلزله میتوان ایمنی سازه را به طرز قابلتوجهی افزایش داد. اگر علاقهمندید پیرامون این موضوع اطلاعات بیشتری به دست آورید، از شما دعوت میکنیم در ادامه این مقاله همراه ما باشید.
چه زمانی مقاوم سازی ساختمان در برابر زلزله ضروری است؟
بسیاری از ساختمانها فقط زمانی مورد ارزیابی برای مقاومسازی قرار میگیرند که نشانههای واضحی از ضعف سازهای در آنها وجود داشته باشد؛ اما در حقیقت تصمیمگیری در مورد مقاومسازی باید قبل از وقوع بحران صورت گیرد. هر بنایی که مطابق آخرین ویرایش آییننامه ۲۸۰۰ طراحی نشده باشد، به طور بالقوه نیازمند مقاوم سازی ساختمان در برابر زلزله است.
سازههایی با بیش از 20 سال قدمت، ساختمانهای دچار نشت، بناهای با ترکهای عمیق در دیوارها و ستونها یا ساختمانهایی که در آنها تغییر کاربری صورت گرفته، همه و همه به ارزیابی فوری مقاومسازی نیاز خواهند داشت. علاوه بر این، آن دسته از ساختمانهایی که در نزدیکی گسلهای فعال واقع شدهاند نیز باید از لحاظ ایمنی و عملکرد لرزهای بررسی شوند.
انواع راه های مقاوم سازی ساختمان در برابر زلزله
متخصصین در زمینه عمران و سازه روشهای مختلفی برای تقویت بنا معرفی نمودهاند؛ در ادامه با رایجترین راه های مقاوم سازی ساختمان در برابر زلزله آشنا خواهیم شد:
1.تقویت اجزای اصلی سازه
در بسیاری از ساختمانها ضعف اصلی در اسکلت سازه است. تقویت ستونها با استفاده از ژاکت فولادی، ژاکت بتنی یا الیاف FRP، افزایش باربری تیرها و افزودن دیوارهای برشی از جمله روشهایی هستند که منجر به مقاوم سازی ساختمان در برابر زلزله میشوند.
2.بهبود اتصالات سازهای
یکی از مهمترین عواملی که سبب تخریب ساختمانها در برابر زلزله میشود، اتصالات ضعیف است. با جوشکاری جدید، نصب ورقهای تقویتی یا استفاده از اتصالات مقاوم در برابر برش، میتوان عملکرد سازه را به طرز قابل توجهی بهبود داد.
3.مهاربندی فلزی
در سازههای فلزی میتوانیم با نصب بادبندهای ضربدری یا همگرا، سختی جانبی را افزایش داده و از احتمال تغییر مکان طبقات تا حد ممکن جلوگیری به عمل آوریم. در واقع، مهاربندی فلزی و نصب بادبندها یکی از روشهای اقتصادی برای مقاوم سازی ساختمان در مقابل زلزله به حساب میآید که فرایند نصب آن به سرعت صورت میگیرد.
4.کاشت میلگرد و بولتهای تقویتی
این روش مقاومسازی عمدتاً برای سازههای بتنی کارایی دارد. با کاشت میلگردهای جدید در بتن، میتوان قسمتهای ضعیف شده را تقویت نمود و پیوند بهتری بین اجزای سازه ایجاد کرد.
5.استفاده از الیاف کامپوزیتی (FRP)
الیاف FRP به علت وزن سبک، مقاومت بسیار بالا و اجرای سریعی که دارد، از جمله محبوبترین روشهای مقاومسازی در سازههای قدیمی و جدید محسوب میشود. برای اجرای مقاومسازی، این الیاف دور ستونها پیچیده شده یا این که روی تیرها و دیوارها اجرا خواهد شد.
6.سبکسازی سازه
یکی از مهمترین اصول مهندسی لرزهای، کاهش وزن ساختمان است؛ چرا که هر اندازه وزن سازه بیشتر باشد، به تبع نیروی جانبی وارده به آن نیز افزایش پیدا خواهد کرد.
استفاده از بتنهای سبک مانند فوم بتن یا بتنهای آماده شاتکریت و اسکرید میتواند وزن سازه را کاهش دهد و فشار ناشی از زلزله را کمتر کند. این سبکسازی نه تنها به بهبود رفتار لرزهای ساختمان کمک میکند بلکه در فرآیند مقاوم سازی در برابر زلزله یکی از روشهای مؤثر و اقتصادی به شمار میآید.
بخوانید: روش های مقاوم سازی ساختمان
مناسب ترین پی برای مقاوم سازی ساختمان در مقابل زلزله
بخش بزرگی از آسیبهای سازهای به علت ضعف فونداسیون رخ میدهد. برای پیدا کردن مناسب ترین پی برای مقاوم سازی ساختمان در مقابل زلزله باید به عوامل گوناگونی نظیر نوع خاک، وزن سازه، تعداد طبقات، نوع سیستم باربر و قدمت ساختمان توجه داشت.
فونداسیون رادیه یا پی گسترده برای ساختمانهایی که روی خاکهای سست بنا شدهاند، بهترین انتخاب خواهد بود؛ چرا که بار را به طور یکنواخت پخش کرده و پایداری بیشتری ایجاد مینماید. در مقابل، در ساختمانهای بلند یا سنگین، شمع بتنی یا فلزی میتواند منجر به افزایش مقاومت لرزهای سازه شود. همچنین، زمانی که بنا پوسیده یا نشست موضعی دارد، استفاده از روشهایی مثل تزریق دوغاب، اجرای شالودههای نواری تقویتی یا افزایش عرض فونداسیون پیشنهاد میشوند.
چگونه بهترین روش مقاوم سازی ساختمان در مقابل زلزله را انتخاب کنیم؟
برای انتخاب بهترین روش لازم است که به یک سری عوامل توجه داشته باشید. این تصمیم باید بر حسب محاسبات مهندسی و ارزیابی تخصصی صورت گیرد؛ در ابتدا وضعیت ساختمان را به طور کامل مورد بررسی قرار دهید. این بررسی شامل شناسایی ترکها، سنجش مقاومت بتن، ارزیابی جوشها، مقاومت خاک و تعیین نقاط ضعف احتمالی خواهد شد.
در مجموع، برای انتخاب روشهای مقاومسازی باید به میزان آسیبدیدگی سازه، بودجه و زمان اجرای پروژه، نوع سازه و سیستم باربر جانبی توجه شود. به عنوان مثال، در سازههایی با اسکلت آسیبدیده، تقویت ستونها یا اجرای دیوار برشی بهترین انتخاب است، درحالی که در ساختمانهای سالمتر، روشهایی مانند FRP یا بهبود اتصالات کافی هستند. علاوه بر این، سبکسازی در تمام سازههای قدیمی و جدید نقش بسیار مهمی در افزایش ایمنی خواهد داشت.
بهترین پی برای مقاومسازی به نوع خاک، وزن و تعداد طبقات ساختمان بستگی دارد؛ معمولاً پی رادیه برای خاکهای سست و شمع بتنی یا فلزی برای ساختمانهای سنگین و بلند مناسبترین گزینه هستند. انتخاب روش بهینه مقاومسازی نیز باید پس از ارزیابی سازه، میزان آسیب، بودجه و زمان انجام شود.
تیران تونل بیستون؛ عرضهکننده انواع دستگاههای مورد نیاز پروژههای عمرانی
در این مقاله با روشهای مقاوم سازی در برابر زلزله آشنا شدیم؛ مجموعه تیران تونل بیستون به عنوان یکی از شرکتهای تخصصی در زمینه تجهیزات عمرانی، انواع دستگاههای تخصصی مورد نیاز برای ساختوساز و مقاومسازی را عرضه میکند. تمامی تجهیزات ارائه شده توسط این مجموعه اعم از دستگاه شاتکریت، دستگاه کفسازی اسکرید (انتقال مصالح)، دستگاه ملات پاش و… مطابق استانداردهای روز تولید شده و برای اجرای پروژههای مقاومسازی، بازسازی، تونلسازی و سازههای بتنی مناسب هستند. برای دریافت مشاوره و آموزش نحوه کار با تجهیزات مذکور، میتوانید با کارشناسان مجموعه تیران تونل بیستون تماس حاصل نمایید.
سوالات متداول
1.مقاومسازی ساختمان در برابر زلزله چیست؟
مجموعه اقداماتی است که برای افزایش مقاومت سازه در برابر نیروهای جانبی ناشی از زلزله انجام میشود. این اقدامات شامل تقویت ستونها، تیرها، فونداسیون، بهبود اتصالات و استفاده از مصالح نوین است.
2.راههای اصلی مقاومسازی چیست؟
تقویت اجزای سازه، مهاربندی فلزی، افزایش سختی جانبی با دیوار برشی، کاشت میلگرد، استفاده از الیاف FRP و سبکسازی از اصلیترین راههای مقاومسازی هستند.
3.مناسبترین پی برای مقاومسازی ساختمان در مقابل زلزله چیست؟
بسته به جنس خاک و نوع سازه، پی گسترده (رادیه)، پی نواری تقویتی، شمع یا ترکیبی از این روشها میتواند بهترین گزینه باشد.
4.آیا مقاومسازی برای ساختمانهای قدیمی هم امکانپذیر است؟
بله. بیشتر ساختمانهای قدیمی به مقاومسازی نیاز دارند و با استفاده از روشهایی مانند تقویت ستونها، دیوارها، اتصالات و سبکسازی میتوان ایمنی آنها را افزایش داد.
