علت ترک افقی دیوار خانه معمولاً به فشار جانبی خاک، نشست فونداسیون یا خطا در آرماتوربندی و دیوارچینی مربوط میشود. این نوع ترک زمانی به وجود میآید که دیوار در برابر نیروهای جانبی یا تغییرات رطوبتی و دمایی مقاومت کافی نداشته باشد. در کل، ترکخوردگی دیوار از جمله رایجترین مشکلات ساختمانها محسوب میشود. برخی افراد بر این باورند که این مشکل چندان بزرگ نیست؛ در حالی که همین ترکها میتوانند نشانهای از ضعف سازه، نشست زمین یا خطاهای اجرایی باشند. به همین خاطر، شناخت انواع ترک دیوار و علت ایجاد آنها حائز اهمیت است.
معرفی انواع ترک دیوار در ساختمان
ترکهایی که در دیوارهای ساختمان ایجاد میشوند انواع متعددی دارند؛ در واقع این ترکها را میتوانیم بر اساس شکل و محل قرارگیری آنها به دستههای مختلفی تقسیمبندی کنیم:
1. ترک افقی دیوار
یکی از خطرناکترین و در عین حال رایجترین نوع ترکها، ترک افقی دیوار نام دارد که معمولاً به صورت خطی و موازی با زمین در بخش میانی یا پایین دیوار ظاهر میشود. به طور معمول علت ترک افقی دیوار مواردی نظیر فشار جانبی خاک، نشست فونداسیون یا ضعف در میلگردهای افقی است. چنانچه این نوع ترک در دیوارهای حائل دیده شود، میتواند نشانهای از خطر تغییر شکل سازهای باشد.
2. ترک عمودی دیوار
این نوع ترکها معمولاً از بالا تا پایین دیوار امتداد دارند و به علل مختلفی مثل نشست یکنواخت یا انقباض ملات ایجاد میشوند. این دسته از ترکها در مقایسه با ترک افقی کمتر خطرناک هستند، اما اگر عرض آنها با گذشت زمان افزایش پیدا کند نیاز به بررسی مهندسی خواهند داشت.
3. ترک مورب دیوار
ترک مورب دیوار معمولاً در گوشهها یا اطراف بازشوها مثل درب و پنجره ظاهر میشود و معمولاً نشاندهنده نشست غیریکنواخت فونداسیون است. این دسته از ترکها به صورت زاویهدار از پایین به بالا امتداد دارند و در صورتی که به آنها رسیدگی نشود، میتوانند مسیر نفوذ رطوبت و ضعف ساختاری را فراهم سازند. توجه داشته باشید که بررسی ترک مورب دیوار بسیار حائز اهمیت است؛ چرا که میتواند نشانگر یک آسیبدیدگی موضعی در سازه مورد نظر باشد.
4. ترک مویی یا سطحی
ترکهای سطحی یا مویی معمولاً در سطح گچ یا دیوار ایجاد میشوند و عمق آنها کم است. این دسته از ترکها بیشتر به دلیل خشک شدن سریع ملات، کیفیت پایین گچ یا انقباض سطحی به وجود میآیند و ترمیم آنها با بتونه یا رنگ صورت میگیرد.
علت ترک افقی دیوار خانه چیست؟
از آن جایی که ترک افقی دیوار به عنوان جدیترین نوع ترک شناخته میشود، لازم است که برای ترمیم آن، در ابتدا دلایلی که باعث ایجاد چنین ترکی میگردند را به طور دقیق مورد بررسی قرار دهیم:
نشست زمین و فونداسیون
زمانی که خاک زیر فونداسیون نشست ناهمگون دارد، دیوارها تحت فشارهای جانبی قرار گرفته و در پی آن ترکهای افقی یا مورب به وجود میآیند. در چنین حالتی، ترکها ممکن است در امتداد ملات یا در محل اتصال آجرها ظاهر شوند.
خطای اجرایی در دیوارچینی یا آرماتوربندی
گاهی اوقات رعایت نکردن اصول آرماتوربندی و مهار افقی نیز میتواند باعث بروز این مشکل شود. زمانی که دیوار بدون میلگرد یا کلافبندی مناسب باشد، در برابر تغییرات حرارتی یا فشارهای سازهای مقاومت بالایی از خود نشان نخواهد داد. علاوه بر این، استفاده از ملات ضعیف یا چیدمان اشتباه نیز به بروز ترکهای خطی و افقی میانجامد.
فشار جانبی خاک در دیوارهای حائل
در ساختمانهایی که دیوار در تماس مستقیم با خاک قرار دارد، فشار جانبی خاک میتواند منجر به ترک افقی دیوار شود. رطوبت خاک، یخزدگی و انبساط فصلی، این فشار را بیشتر کرده و موجب انحراف یا گسیختگی موضعی دیوار میگردد. توجه داشته باشید که اگر این مشکل برطرف نشود، احتمال این که کل دیوار دچار تغییر شود وجود خواهد داشت.
رطوبت و تغییرات دما
دیوارهایی که به طور مداوم در معرض رطوبت یا تغییرات دمایی قرار میگیرند، به طور مکرر دچار انبساط و انقباض خواهند شد. از این رو، تنشهای داخلی به صورت ترکهای افقی یا مورب به وجود خواهند آمد.
روشهای ترمیم انواع ترک دیوار
برای ترمیم ترکهای روی دیوار باید به نوع ترک و میزان شدت آن توجه داشته باشید؛ در ادامه بهترین روشهای ترمیم انواع ترک دیوار را بررسی خواهیم کرد:
1. استفاده از ملاتهای ترمیمی
برای ترکهای سطحی با عمق کم، بهترین روش استفاده از ملاتهای ترمیمی سیمانی یا پلیمری است. این دسته از مواد عمدتاً شامل مواد ضد انقباض هستند و بعد از خشک شدن، باعث ایجاد مقاومت مکانیکی بالایی خواهند شد. سطح باید در ابتدا از هرگونه رطوبت و گردوغبار پاک شود تا میزان چسبندگی ملات افزایش یابد.
2. تزریق رزین یا چسب اپوکسی در ترکها
زمانی که ترک عمقی اما ساختار اصلی دیوار هنوز سالم است، تزریق چسب اپوکسی یا رزین ترمیمی به درون شکافها روش بسیار خوبی خواهد بود. انجام این کار باعث باز گرداندن پیوستگی ساختار دیوار و جلوگیری از نفوذ رطوبت خواهد شد. رزینهای اپوکسی در برابر انقباض و رطوبت مقاوماند و برای ترمیم موضعی انتخاب بسیار خوبی محسوب میشوند.
3. ترمیم ترکهای عمیق با روش شاتکریت
در ترکهای وسیع یا زمانی که نیاز باشد دیوار را به طور کل مقاومسازی کنیم، شاتکریت بهترین گزینه خواهد بود. شاتکریت به معنای پاشش بتن با فشار بالا روی سطح دیوار است که سبب ایجاد لایهای چسبنده و مقاوم خواهد شد. در این روش، ترکیب بتن شامل سیمان، ماسه و افزودنیهای شیمیایی از طریق نازل مخصوص به دیوار پاشیده میشود و به سرعت لایهای یکنواخت تشکیل میدهد. شاتکریت در دو نوع خشک و تر اجرا میگردد. مزیت اصلی استفاده از دستگاه شاتکریت، چسبندگی بالا، کاهش نفوذ آب و افزایش مقاومت فشاری دیوار خواهد بود.
از بین روشهایی که معرفی کردیم، استفاده از شاتکریت بهترین راهکار برای ترمیم ترکهای افقی دیوار است؛ چرا که علاوه بر پُر کردن شکافها، سطح را در برابر فشار جانبی خاک و تغییرات حرارتی نیز تقویت خواهد نمود. در نتیجه، این روش در پروژههای عمرانی بزرگ، دیوارهای حائل زیرزمین و تونلها بیشترین کارایی را دارد.
چگونه از بروز مجدد ترکهای دیوار جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از ایجاد مجدد انواع ترک دیوار باید چند نکته را رعایت نمایید:
- تقویت سازه در زمان ساخت: انجام اقداماتی نظیر اجرای کلافهای افقی و عمودی، میلگردگذاری اصولی و استفاده از مصالح استاندارد باعث میشود که دیوار در برابر تنشهای مختلف مقاومت بالاتری از خود نشان دهد.
- کنترل رطوبت و زهکشی مناسب: اصلیترین عامل ضعف ملات و فولاد، نفوذ آب در سازه است. اجرای عایقهای رطوبتی و تهویه مناسب میتواند از تخریب تدریجی جلوگیری نماید.
- رعایت اصول طراحی و اجرا: استفاده از مهندسان ناظر و پیمانکاران متخصص، یکی از اصلیترین عوامل در جلوگیری از بروز ترکهای سازهای خواهد بود.
در مجموع، ترک دیوار همیشه هم نشانهای از ضعف سازه نیست؛ اما نادیده گرفتن آن ممکن است که مشکلات جدی به وجود آورد. تشخیص علت ترک افقی دیوار به ما کمک خواهد کرد تا بتوانیم برای ترمیم آن روش موثرتری را انتخاب کنیم. در کل، ملات یا رزین برای ترکهای سطحی کفایت میکند، اما در موارد حاد باید از روشهای بهتری مثل دستگاه شاتکریت بهره ببریم.
