یکی از رایجترین آسیبهای ساختمانی، ترکها هستند که شامل شکستگیهای سطحی در اندود تا آسیبهای سازهای عمیق میشوند. تشخیص به موقع و شناسایی ترکهای سطحی و عمیق از یکدیگر، از جمله مهمترین اقداماتی است که در این زمینه باید صورت گیرد؛ چرا که برخی از این ترکها فقط سطحی هستند و مشکلات جدی ایجاد نمیکنند، اما برخی از ترکهای خطرناک در ساختمان، مشکلات اساسی در طراحی، اجرای زیرسازی ساختمان یا کیفیت مواد ساختمانی معیوب را به ما نشان میدهند. اگر علاقهمندید با ترک های خطرناک در ساختمان و دلیل ایجاد هر یک از آنها آشنا شوید، از شما دعوت میکنیم در ادامه با شرکت تیران تونل بیستون همراه باشید.
انواع ترک در ساختمان
برای ترمیم یا پیشگیری از ایجاد ترک در ساختمان، لازم است که ابتدا با انواع ترک در ساختمان آشنایی داشته باشید:
1. ترکهای سطحی
ترکهای سطحی (Hairline / Surface cracks) آن دسته از ترکهای نازک و کم عمق هستند که معمولاً در لایههای نازک نما، گچ یا اندود ایجاد میشوند. به طور معمول، دلیل اصلی این نوع از ترکها خشک شدن سریع یا تغییرات حرارتی است.
2. ترکهای عمقی
ترکهای عمقی (Structural / Deep cracks) به آن دسته از ترکهایی اشاره دارد که به بتن یا دیوارهای باربر میرسند. این نوع از ترکها به طور مستقیم روی پایداری سازه موثر خواهند بود.
3. ترکهای افقی
ترکهای افقی عمدتاً در اثر فشار جانبی خاک یا ضعف در اتصال دیوار و فونداسیون ایجاد میشوند. توجه داشته باشید که ترکهای افقی اغلب هشداردهنده هستند.
4. ترکهای عمودی و مورب
ترکهای عمودی و مورب به خاطر نشست نامتوازن یا تغییر شکل در اجزای سازهای به وجود میآیند. به طور معمول این نوع از ترکها را در اطراف بازشوها مثل درب و پنجره میبینیم.
5. ترکهای نقشهای
نوع دیگری از ترک های خطرناک در ساختمان، ترکهای نقشهای (Map cracking) هستند. ترکهای نقشهای در واقع شبکهای از ترکهای سطحی بوده که معمولاً در روکشها یا اندودهای نامناسب ایجاد میشوند. لازم به ذکر است که برای مشاهده و مقایسه بصری نوع ترک، مشاهده عکس انواع ترک در ساختمان میتواند بسیار مفید و کمککننده باشد؛ در تصویر زیر نگاهی بر انواع ترکهای رایج خواهیم داشت:
علت ایجاد ترک های خطرناک در ساختمان
دلایل مختلفی میتوانند منجر به ایجاد ترک های خطرناک در ساختمان شوند؛ در ادامه با مهمترین دلایل بروز این ترکها آشنا خواهیم شد:
بخوانید: علت ترک خوردن فوم بتن
- ضعف در زیرسازی ساختمان و فونداسیون: تراکم ناکافی خاک، نشست نامتوازن یا خطا در طراحی فونداسیون از جمله عواملی هستند که منجر به ایجاد تنشهای موضعی و ترکهای عمقی خواهند شد.
- کیفیت پایین مواد اولیه مصرفی در سازه: مصالح بیکیفیت یا اختلاط غیر استاندارد بتن یا ملات نیز میتواند مقاومت را کمتر کند.
- خطا در اجرا: گاهی اوقات، اجرای نادرست لایههای کف، عدم رعایت شیببندی و زیرسازی مناسب به منظور هدایت آب و رطوبت، و همچنین اتصال نادرست بین لایهها نیز میتواند منجر به بروز ترک شود.
- تغییرات حرارتی و رطوبتی: انقباض و انبساط متناوب مصالح بدون درزهای انبساط مناسب موجب ترک میشود.
- خوردگی آرماتور و نفوذ رطوبت: علاوه بر موارد فوق، کاهش مقطع میلگرد و از دست رفتن چسبندگی بتن نیز میتواند سبب ایجاد ترکهای ساختاری شود.
روش های جلوگیری از ایجاد ترکهای خطرناک با زیرسازی مناسب
با توجه به عکس انواع ترک در ساختمان و خصوصیات هر یک از انواع ترکها، شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چطور باید از ایجاد این ترکها پیشگیری کنیم؟ برای پیشگیری از ترکهای خطرناک میتوان از روشها و تجهیزات متعددی بهره برد که در ادامه به سه نوع کاربردی از این تجهیزات میپردازیم:
1. دستگاه کفسازی اسکرید (انتقال مصالح)؛ انتقال یکنواخت مصالح و کنترل کیفیت لایههای کف
این دستگاه برای انتقال و توزیع مداوم و یکنواخت ملات یا بتن معمولاً در طی عملیات کفسازی مورد استفاده قرار میگیرد. در اثر توزیع یکنواخت مصالح، یکپارچگی لایههای کف تضمین میشوند. علاوه بر این، انتقال کنترل شده مصالح و جلوگیری از تجمع یا خالی ماندن نقاط زیر کف، میتواند منجر به توزیع بهتر بار و جلوگیری از ترکهای ناشی از نشست شود.
2. دستگاه شاتکریت؛ ایجاد لایه تقویتی متراکم برای مقاومسازی و حفاظت سازه
شاتکریت به فرایند پاشش بتن یا ملات تحت فشار با استفاده از نازل اشاره دارد و برای ایجاد لایههای چسبنده و متراکم روی سطوح عمودی و گاهاً افقی مورد استفاده قرار میگیرد. شاتکریت در نگاه اول بیشتر در پروژههای تونلسازی، سدسازی، پایدارسازی شیبها و پوشش سطوح قائم یا منحنی مورد استفاده قرار میگیرد؛ اما در ساختمانسازی و به ویژه بحث جلوگیری از ترک و مقاومسازی نیز کاربرد موثری خواهد داشت. به عنوان مثال، در سازههای بتنی برای افزایش سختی جانبی از شاتکریت استفاده میشود تا ترکهای ناشی از زلزله یا بارگذاری کاهش پیدا نماید.
3. دستگاه ملاتپاش؛ توزیع یکنواخت ملات و افزایش چسبندگی
دستگاه ملاتپاش، ملات را با سرعت و فشار یکنواخت روی دیوار یا کف میپاشد و باعث توزیع همگن ملات و چسبندگی بیشتر آن به سطح میشود. این روند کار از ترکهای سطحی که عمدتاً به خاطر اجرای دستی نامناسب رخ میدهد، جلوگیری خواهد نمود. در مجموع، استفاده از دستگاه اسکرید برای توزیع مصالح و کنترل ضخامت کف، دستگاه شاتکریت برای لایههای تقویتی و مقاومسازی و دستگاه ملاتپاش برای اندود یکنواخت میتواند تضمینکنندهی مقاومت بالای سازه مورد نظر باشد.
تیران تونل بیستون؛ عرضهکننده انواع دستگاههای موردنیاز پروژههای عمرانی
در این مقاله با انواع ترک های خطرناک در ساختمان، علت بروز و روشهای جلوگیری از ایجاد آنها آشنا شدیم. شرکت تیران تونل بیستون مفتخر است با تأمین، پشتیبانی و آموزش نحوه کار با دستگاه اسکرید، دستگاه شاتکریت و دستگاه ملاتپاش، امکان اجرای استاندارد شیببندی و زیرسازی، و همچنین عملیات مقاومسازی ساختمان را برای پیمانکاران فراهم سازد. استفاده از تجهیزات درجه یک به همراه مشاوره کارشناسان تیران تونل بیستون میتواند فرایند ترمیم ترکها و جلوگیری از گسترش ترکهای خطرناک را به مراتب سادهتر کند. در صورت وجود هرگونه سوال، میتوانید همین حالا با کارشناسان تیران تونل بیستون تماس حاصل نمایید.
سوالات متداول
- ترکهای خطرناک در ساختمان چه نوع ترکهایی هستند؟
ترکهایی که به اجزای سازهای نفوذ میکنند یا نشاندهنده نشست و ضعف اتصالاتاند؛ این دسته از ترکها به بررسی تخصصی برای ترمیم نیاز خواهند داشت.
- علت ایجاد ترکهای عمقی و سطحی در ساختمان چیست؟
به طور معمول ترکهای سطحی در اثر خشک شدن یا انبساط حرارتی ایجاد میشوند. در مقابل، ترکهای عمقی ناشی از نشست، بارگذاری بیش از اندازه یا خوردگی آرماتور به وجود میآیند.
- چگونه میتوان از ترک خوردن دیوارها و سقفهای ساختمان جلوگیری کرد؟
با اجرای صحیح زیرسازی ساختمان، انتخاب مصالح استاندارد، رعایت شیببندی و زیرسازی و استفاده از تجهیزات مناسب اجرایی.
- دستگاه اسکرید چگونه در جلوگیری از ایجاد ترکهای ساختمانی مؤثر است؟
این دستگاه با انتقال و توزیع یکنواخت مصالح، کنترل نسبت اختلاط و تضمین ضخامت یکنواخت لایهها از تمرکز تنش و نشست موضعی جلوگیری میکند.
- آیا استفاده از دستگاه شاتکریت در مقاومسازی ساختمان و جلوگیری از ترکها اهمیت دارد؟
بله؛ شاتکریت برای اجرای لایههای تقویتی متراکم و ترمیم سطوح آسیبدیده بسیار مؤثر است و مانع بیشتر شدن ترکها میشود. البته باید در نظر داشته باشید که این دستگاه بیشتر برای سطوح عمودی کارایی دارد.
- ترکهای ساختمانی چطور ترمیم میشوند و چه دستگاههایی برای این کار مناسب هستند؟
برای ترمیم ترکهای ساختمان میتوان از تجهیزات مختلفی بهره برد؛ از جمله موثرترین تجهیزات میتوانیم به دستگاه کفسازی اسکرید (انتقال مصالح)، دستگاه شاتکریت و دستگاه ملات پاش اشاره داشته باشیم.
