بتنریزی با دستگاههای اسکرید یا پمپاژ، یکی از مراحل حساس ساختوساز است. افزودنیهایی مانند روانکننده بتن و فوقروانکننده بتن در این فرآیند باعث روانتر شدن مخلوط، کاهش نیاز به آب و افزایش کارپذیری بتن تازه میشوند. این مواد شیمیایی افزودنی، با ایجاد نیروی دافعه الکتروستاتیکی میان ذرات سیمان، سرعت پخش و جریانپذیری بتن را افزایش میدهند. اگر علاقهمندید که در رابطه با روان کننده بتن و تفاوت آن با فوق روانکننده اطلاعات کسب کنید، در ادامه این مقاله با مجموعه تیران تونل بیستون همراه باشید.
فوق روان کننده بتن چیست؟
فوقروانکننده بتن نوعی افزودنی شیمیایی است که با جذب روی ذرات سیمان، موجب کاهش اصطکاک داخلی و افزایش کارایی بتن میشود. این افزودنیها به افزایش اسلامپ بتن بدون نیاز به افزودن آب اضافی کمک میکنند. در استاندارد ASTM C494-91، فوقروانکنندهها به عنوان دستهای از افزودنیهای کاهنده آب با عملکرد بالا طبقهبندی شده و در انواع Type F و Type G قرار میگیرند. استفاده از فوقروانکنندهها میتواند بدون تغییر مقدار اسلامپ، نسبت آب به سیمان را به طور قابل توجهی کاهش دهد و به این ترتیب مخلوط بتن را بسیار روان و مقاوم سازد.
روان کننده بتن چیست؟
روانکننده بتن یکی دیگر از افزودنیهای شیمیایی است که با کاهش کشش سطحی بین ذرات سیمان، رفتار خمیری بتن را بهبود میبخشد. به طور کلی، روانکنندهها با کاور کردن سطح ذرات سیمان و کاهش چسبندگی بین آنها، قابلیت جریان مخلوط را بالا برده و کارآیی بتن تازه را افزایش میدهند. کاهش نسبت آب به سیمان در اثر مصرف روانکنندهها منجر به افزایش تراکم و استحکام نهایی بتن میشود. به عبارت دیگر، روانکنندهها با مصرف کمتر آب، مقاومت فشاری و دوام بتن را بالا میبرند.
تفاوت روانکننده و فوق روان کننده بتن
هر دو افزودنی فوقروانکننده و روانکننده بتن به منظور افزایش روانی مخلوط و کاهش آب مصرفی استفاده میشوند، اما از نظر شیمیایی و عملکردی تفاوتهای مهمی دارند. در جدول زیر به بررسی تفاوتهای این افزودنیهای شیمیایی میپردازیم:
| ویژگی | روانکننده بتن | فوقروانکننده بتن |
| پایه شیمیایی (نسل) | لیگنوسولفونات (نسل اول، محصول فرآوری چوب) | نفتالین/ملامین سولفونات یا پلیکربوکسیلات (نسل دوم) |
| میزان کاهش آب | نسبت کاهش آب کمتر (حدود ۶–۱۲٪) | نسبت کاهش آب بیشتر (حدود ۲۵–۳۵٪) |
| میزان مصرف | حدود ۰.۵–۲٪ وزن سیمان | حدود ۰.۵–۱.۵٪ وزن سیمان |
| تأخیر در گیرش | افزایش زمان گیرش بیشتر (کندگیری محسوس) | معمولاً کندگیری کمتری دارد. |
| اسلامپ (کارایی) | روانی نسبتاً مناسب (اسلامپ متوسط) | افزایش قابل توجه اسلامپ و کارایی بتن |
تاثیر فوق روانکننده و روانکننده بر مقاومت بتن
یکی از مهمترین نکات برای استفاده از این افزودنیها توجه به تاثیر روان کننده بر مقاومت بتن است. هر دوی این افزودنیها با کاهش مقدار آب مصرفی، منجر به افزایش تراکم و استحکام بتن میشوند. کاهش حفرهها و فضاهای خالی در بتن تازه، موجب افزایش مقاومت فشاری، کششی و دوام آن میگردد. البته پژوهشها نشان دادهاند که افزودن فوقروانکننده میتواند مقاومت فشاری بتن را در سنین مختلف تا ۱۳–۲۴ درصد افزایش دهد؛ بنابراین با استفاده مناسب از روانکننده یا فوقروانکننده و تنظیم نسبت آب به سیمان، میتوان به مقاومت بالاتری در بتن دست یافت.
بخوانید: کف سازی با بتن چیست؟
میزان مصرف فوق روان کننده در بتن
میزان مصرف فوقروانکننده در بتن معمولاً بین ۰.۵ تا ۱.۵ درصد وزن سیمان توصیه میشود. مقدار دقیق مورد نیاز به فاکتورهایی نظیر نوع فوقروانکننده، اسلامپ هدف، دانهبندی مصالح و شرایط محیطی بستگی دارد. به همین دلیل در عمل نمونههای آزمایشگاهی تهیه میشود تا مقدار بهینه مصرف مشخص گردد. مصرف بیش از حد این افزودنی میتواند منجر به جدا شدن سنگدانهها یا کندگیری غیرضروری شود، بنابراین رعایت دستورالعمل فنی شرکت تولیدکننده الزامی است.
انواع فوق روان کننده بتن
فوقروانکنندههای بتن از نظر ترکیب شیمیایی به چند دسته تقسیم میشوند:
1. فوقروانکنندههای نفتالینی
این گروه بر پایه نفتالین سولفونات ساخته میشوند. از آنجایی که این نوع از اولین نسل فوقروانکنندهها به حساب میآید، قدرت روانکنندگی بسیار بالایی داشته و عمدتاً در تولید بتنهای معمولی با نیازهای متوسط مورد استفاده قرار میگیرد. در مجموع، افزودن این فوقروانکننده به بتن منجر به افزایش روانی مناسب و اسلامپ قابل قبول آن خواهد شد.
2. فوقروانکنندههای ملامینی
این دسته بر پایه ملامین سولفونات هستند و از خانواده نسل دوم فوقروانکنندهها محسوب میشوند. فوقروانکنندههای ملامینی قدرت روانکنندگی خوبی دارند و در کاربردهای خاص مانند بتنهای پرفشار یا نیازهای خاص پایایی به کار میروند.
3. فوقروانکنندههای پلیکربوکسیلاتی
جدیدترین نسل فوقروانکنندهها بر پایه پلیمرهای پلیکربوکسیلات اتر ساخته شده است. این افزودنیها کارایی بسیار بالایی دارند و میتوانند مقدار زیادی آب را کاهش دهند؛ بدون آن که زمان گیرش بتن را به تاخیر بیندازند..
انواع روان کننده بتن
روانکنندههای بتن نیز بر حسب ترکیب شیمیایی انواع متعددی دارند:
1. روانکنندههای لیگنوسولفوناتی
این نوع روانکنندهها از لیگنین سولفونات حاصل از فرآیند تبدیل چوب به خمیر کاغذ به دست میآیند. لیگنوسولفوناتها با ایجاد پوشش نازک بر روی ذرات سیمان، از چسبندگی ذرات جلوگیری کرده و باعث روانی بتن میشوند. این افزودنیها در بتنهایی با نسبت آب / سیمان بالا، معمولاً بیش از ۰.۴۵، کاربرد فراوان دارند.
2. روانکنندههای نفتالین سولفوناتی
روانکنندههای نفتالینی (متراکم) از مشتقات نفتی هستند و عملکردی مشابه با لیگنوسولفوناتها دارند. هرچند قدرت روانکنندگی آنها بالاتر از لیگنوسولفونات است، اما امکان دارد که مقدار کمی باعث تأخیر در گیرش بتن شوند.
3. روانکنندههای پلیکربوکسیلات اتر
روانکنندههای پلیکربوکسیلاتی بر پایه پلیمرهای مصنوعی مدرن ساخته میشوند. این افزودنیها دارای قدرت روانکنندگی بسیار بالا هستند و معمولاً تأثیر نامحسوسی بر زمان گیرش یا مقاومت نهایی بتن دارند. از مزایای این نوع روانکننده میتوان به سازگاری خوب با انواع سیمان و کاهش قابل توجه آب اشاره کرد.
خواص روان کننده بتن و فوق روانکننده بتن
هر یک از انواع روانکننده و فوق روانکننده بتن دارای خواص مخصوص به خود هستند:
1. خواص روان کننده بتن
- کاهش نسبت آب به سیمان و در نتیجه افزایش تراکم و دوام بتن
- افزایش قابلیت پمپاژ و کارایی بتن در هنگام ریختن (امکان حمل بتن به مسافتهای طولانیتر)
- یکنواختی بیشتر مخلوط و افزایش چسبندگی بتن به میلگردها
- جلوگیری از جداشدگی ذرات و بهبود پرداختپذیری سطح بتن
2. خواص فوق روان کننده بتن
- کاهش چشمگیر نسبت آب به سیمان و افزایش اسلامپ بتن (امکان ساخت بتن خودتراکم)
- افزایش قابل توجه مقاومت فشاری بتن نهایی
- افزایش بسیار بالای روانی با مقادیر کمتر افزودنی؛ کارآیی بیشتر با مصرف کمتر
- بهبود یکپارچگی بتن و کاهش مشکلات جداشدگی در مخلوط
تیران تونل بیستون؛ عرضهکننده دستگاه کفسازی اسکرید (انتقال مصالح)
در این مقاله دانستیم که فوق روان کننده بتن چیست و با تفاوت آن با روانکنندههای بتن نیز آشنا شدیم. شرکت تیران تونل بیستون، فعال در حوزه تجهیزات ساختوساز، ارائهدهنده تجهیزات مورد نیاز پروژههای عمرانی نظیر دستگاه انتقال مصالح (اسکرید) محسوب میشود. این دستگاهها امکان حمل و پمپاژ حجم بالایی از بتن را به طور یکنواخت فراهم میکنند. ااستفاده از روانکننده یا فوقروانکننده در بتن (بتنپاش یا ملاتپاش)، باعث افزایش روانی مخلوط و سهولت انجام عملیات پمپاژ و تراکم بتن میشود. در نتیجه، کیفیت و سرعت اجرای کفسازی به شکل قابل توجهی بهبود مییابد. برای کسب اطلاعات بیشتر، دریافت مشاوره رایگان، آموزش نحوه کار با دستگاه کفسازی اسکرید (انتقال مصالح) لطفاً با کارشناسان تیران تونل بیستون تماس بگیرید.
سوالات متداول
- فوق روانکننده بتن چیست؟
فوقروانکننده بتن مادهای افزودنی است که با کاهش قابل توجه نسبت آب به سیمان، روانی بتن را به طور چشمگیری افزایش میدهد و کارایی بتن تازه را بالا میبرد.
- تفاوت روانکننده و فوق روانکننده بتن چیست؟
فوقروانکنندهها نسبت به روانکنندههای معمولی در مقادیر بسیار کمتر، توان بیشتری در کاهش آب و افزایش اسلامپ دارند و عموماً نسل دوم (پلیمری) محسوب میشوند.
- میزان مصرف فوق روانکننده در بتن چقدر است؟
معمولاً بین ۰.۵ تا ۱.۵ درصد وزن سیمان (بسته به نوع افزودنی و نیاز پروژه)
- کدام نوع فوق روانکننده بهتر است؟
فوقروانکنندههای بر پایه پلیکربوکسیلات به دلیل کارایی بالاتر و کاهش تأثیر منفی بر خواص بتن مانند زمان گیرش اغلب برتری دارند.
- آیا میتوان روانکننده و فوق روانکننده را با هم استفاده کرد؟
در شرایط خاص و با رعایت دستورالعمل تولیدکننده میتوان از ترکیب هر دو افزودنی استفاده کرد، اما معمولاً هر یک جداگانه مصرف میشوند و نیاز به تنظیم دقیق نسبتها دارند.
