کرگیری بتن روشی نیمه مخرب برای برداشت مغزه استوانهای از بتن سخت شده و انجام آزمونهای مقاومتی و کیفی روی آن به منظور ارزیابی واقعی بتن درجا است. آزمایش کرگیری بتن از جمله بهترین راهها برای قضاوت درباره کیفیت بتن اجرا شده محسوب میشود. در بسیاری از پروژههای عمرانی، زمانی که کیفیت و مقاومت بتن موجود زیر سوال میرود، اولین راهکاری که به ذهن مهندسان میرسد انجام کرگیری است. اما برای بسیاری از کارفرماها و حتی نیروهای اجرایی هنوز روشن نیست که منظور از کرگیری چه بوده و در کنترل کیفیت سازه چه نقشی را ایفا میکند. اگر علاقهمندید که در این زمینه اطلاعات بیشتری به دست آورید، از شما دعوت میکنیم در ادامه این مقاله با مجموعه تیران تونل بیستون همراه باشید.
کرگیری چیست؟
منظور از کرگیری، برش بتن و خارج کردن یک مغزه استوانهای از بتن سخت شده با استفاده از دستگاه مخصوص است تا بتوان انواع آزمونها به خصوص مقاومت فشاری را روی آن انجام داد. این روش با حداقل میزان آسیب، نمونهای از بتن درجا در اختیار آزمایشگاه قرار میدهد و امکان ارزیابی مقاومت، یکنواختی، کیفیت تراکم و حتی برخی عیوب داخلی را فراهم میسازد. به همین دلیل، کرگیری در استانداردهای مختلف از جمله دستورالعملهای ملی (ISIRI) و استانداردهای بینالمللی مانند ASTM C42 به عنوان یکی از راههای اصلی تعیین مقاومت واقعی بتن در سازه معرفی و توصیه شده است.
کرگیری از بتن چگونه انجام میشود؟
کرگیری یک فرایند چندمرحلهای است که از انتخاب محل مغزهگیری تا ارسال نمونهها به آزمایشگاه و ثبت نتایج را در بر میگیرد. در طی این فرایند، با استفاده از دستگاههای کرگیری مجهز به مته الماسه، مغزههایی با قطر مشخص از عضو بتنی (ستون، تیر، دال، دیوار برشی و…) برداشته میشود و سپس مغزهها طبق الزامات استانداردها از نظر طول، قطر، کیفیت سطوح انتهایی، رطوبت و شرایط نگهداری کنترل میگردند. انتخاب درست محل کرگیری بتن، تعیین قطر و نسبت طول به قطر مغزه، زاویه حفاری نسبت به راستای تنشها و نحوه عملآوری نمونهها قبل از آزمایش، همگی در استانداردهایی مانند ASTM C42 و راهنماهای تخصصی کرگیری تشریح شدهاند و بر نتایج نهایی تأثیر مستقیم میگذارند.
مراحل کرگیری بتن در کارگاه
کیفیت اجرای کرگیری در کارگاه به میزان رعایت جزئیات ایمنی و فنی در هر یک از مراحل بستگی خواهد داشت. نباید از یاد برد که هرگونه سهلانگاری هم میتواند به سازه آسیب بزند و هم اعتبار نتایج آزمایشگاهی را کاهش دهد. در ادامه، با مراحل کرگیری بتن در پروژههای ساختمانی و عمرانی آشنا خواهیم شد:
1. آمادهسازی و ایمنسازی محل
اولین قدم بررسی نقشهها، گزارشات قبلی و شرایط واقعی عضو بتنی برای تشخیص نواحی مناسب برداشت مغزه است؛ به طور معمول این مرحله با بازدید میدانی، بررسی ترکها، تغییر رنگ، نشانههای خوردگی یا تعمیرات قبلی صورت خواهد گرفت. سپس، محدوده کار با نوار هشدار، تجهیزات حفاظت فردی و در صورت لزوم با موانع فیزیکی ایمن خواهد شد تا نیروی اجرایی دستگاه و سایر افراد حاضر در کارگاه در معرض خطر سقوط، پاشش دوغاب، سر خوردن یا برقگرفتگی نباشند.
2. علامتگذاری و کنترل برخورد با آرماتور
بعد از انتخاب عضو و ناحیه مناسب، نقاط احتمالی کرگیری روی سطح بتن علامتگذاری شده و فاصله آنها از لبهها، درزها، نواحی متمرکز تنش و محلهای تعمیر شده پیشین کنترل میگردد. به منظور جلوگیری از برخورد مته با آرماتورها، در صورت امکان از نقشههای آرماتوربندی استفاده میکنند. در پروژههای حساس، روشهای غیرمخرب مانند اسکن آرماتور با دستگاههای مخصوص برای تعیین محل میلگردها به کار میرود.
3. حفاری، استخراج مغزه و بستهبندی
در مرحله سوم، پایه دستگاه کرگیری روی سطح بتن محکم شده و زاویه مته تنظیم و تغذیه آب برای خنککاری و خروج دوغاب کنترل میگردد. در وهله بعدی، حفاری با سرعت و فشار مناسب آغاز خواهد شد. بعد از نفوذ کامل مته در عمق مورد نظر، مغزه با دقت از درون سیلندر بیرون آورده شده و بلافاصله از لحاظ شکستگی، پوکی شدید، لایهلایه شدن یا آسیبهای ناشی از حفاری مورد بررسی قرار میگیرد تا مشخص شود که برای آزمایش مناسب است یا خیر.
4. ترمیم محل کرگیری در عضو بتنی
بعد از پایان برداشت مغزه، حفره ایجاد شده روی عضو بتنی نباید رها شود و لازم است که طبق دستورالعمل مشاور و آییننامه، با مصالح ترمیمی مناسب پُر و متراکم گردد. برای انجام این کار معمولاً از ملات یا گروت ترمیمی با انقباض کم و سازگار با بتن موجود استفاده میشود تا انتقال تنش، دوام و یکپارچگی عضو در حد قابل قبولی تأمین شود. آمادهسازی سطح حفره و عملآوری مناسب مصالح ترمیمی در عملکرد نهایی این ناحیه نقش مهمی دارد و نباید دست کم گرفته شود.
آزمایش کرگیری بتن
پس از تکمیل مراحل کارگاهی، مغزهها در آزمایشگاه مطابق استانداردهایی مانند ASTM C42 و دستورالعملهای معادل ملی آمادهسازی و آزمایش میشوند تا مقاومت فشاری و سایر خواص مورد نظر تعیین شود. در این مرحله، ابتدا طول و قطر هر مغزه اندازهگیری، سطوح انتهایی با برش یا سنگزنی صاف و قائم شده و در صورت نیاز با روشهای مجاز مانند کلاهکگذاری مناسب اصلاح میشود تا برای قرارگیری در دستگاه آزمایش آماده گردد. سپس، مغزهها با سرعت بارگذاری استاندارد در دستگاه آزمایش فشاری تحت بار قرار میگیرند و مقاومت فشاری تصحیح شده بر اساس نسبت طول به قطر و سایر ضرایب، برای هر نمونه محاسبه شده تا بتوان درباره کیفیت بتن عضو قضاوت نمود.
در تفسیر نتایج این آزمایش، تنها خود عدد مقاومت فشاری کافی نیست؛ بلکه باید پراکندگی بین مغزهها، محل برداشت، سن تقریبی بتن، شرایط عملآوری اولیه، وجود یا عدم وجود ترکها و حتی نوع سیمان و سنگدانهها نیز به طور همزمان مد نظر قرار گیرند.
تیران تونل بیستون؛ مرکز خرید انواع تجهیزات مورد نیاز پروژههای عمرانی
در این مقاله دانستیم که کرگیری بتن و با مراحل آن آشنایی پیدا کردیم. در اجرای ایمن و درست کرگیری، کیفیت دستگاهها و تجهیزات میتواند نقش پُر رنگی را ایفا کند. از دستگاه کرگیری و مته الماسه گرفته تا پمپ آب، سیستمهای مهار و تجهیزات ایمنی، همگی باید متناسب با شرایط کارگاه و الزامات فنی انتخاب شوند. مجموعه تیران تونل بیستون با تمرکز بر پروژههای عمرانی زیرزمینی و سازهای، سبدی متنوع از تجهیزات مورد نیاز در کارگاههای بتن، شاتکریت، حفاری و نصب را در اختیار مجریان و پیمانکاران قرار میدهد و تلاش میکند با ارائه مشاوره تخصصی، انتخاب تجهیز مناسب را برای کاربر سادهتر سازد. در کنار تأمین دستگاههای اصلی، دسترسی به لوازم یدکی، خدمات پس از فروش و امکان همخوانی تجهیزات با الزامات فنی استانداردهای مربوط به کرگیری از بتن و سایر آزمونها، میتواند ریسک توقف کارگاه و خطای آزمایش را به حداقل برساند. برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره در این زمینه میتوانید با کارشناسان مجموعه تیران تونل بیستون تماس حاصل نمایید.
سوالات متداول
- در چه شرایطی انجام کرگیری بتن توصیه میشود؟
معمولاً زمانی به سراغ کرگیری میرویم که نتایج نمونههای قالبی قابل اعتماد نباشد، در اجرای بتنریزی تردید وجود داشته باشد، یا سازه دچار آسیب، تغییر کاربری یا فرایند مقاومسازی شود و لازم باشد مقاومت واقعی بتن درجا ارزیابی گردد.
- آیا کرگیری از بتن به سازه آسیب جدی وارد میکند؟
کرگیری از بتن یک روش نیمهمخرب است و به طور محدود موجب کاهش سطح مقطع عضو میشود، اما چنانچه محلها با دقت انتخاب، تعداد مغزهها کنترل و حفرهها با مصالح مناسب ترمیم شوند، اثر منفی آن بر عملکرد کلی سازه قابل مدیریت است.
- چه عواملی بر نتایج آزمایش کرگیری بتن تأثیر میگذارند؟
سن بتن، نسبت طول به قطر مغزه، کیفیت حفاری و آمادهسازی سطوح انتهایی، شرایط رطوبتی نمونهها تا لحظه آزمایش، محل برداشت نمونهها و وجود ترک یا عیوب موضعی از مهمترین عواملی هستند که میتوانند بر مقاومت فشاری اندازهگیریشده در آزمایش کرگیری بتن اثرگذار باشند.
- بعد از انجام کرگیری بتن، چه نکاتی درباره ترمیم حفرهها باید رعایت شود؟
نوع ملات یا گروت ترمیمی، نحوه آمادهسازی سطح حفره، شرایط عملآوری و کنترل ترکخوردگی موضعی پس از ترمیم، همگی باید زیر نظر دستگاه نظارت و مطابق دستورالعملهای فنی انتخاب شوند تا تأثیر منفی کرگیری بتن بر عملکرد عضو به حداقل برسد.
