شاتکریت چیست؟

شاتکریت (Shotcrete) نوعی بتن متشکل از سیمان، ماسه و شن است که به کمک هوای فشرده در محل پاشیده شده و به علت بالا بودن سرعت و فشار بالا، به صورت دینامیکی فشرده می‌شود تا لایه ای متراکم، خود نگهدار و باربر ایجاد گردد.

بتن پاششی خشک در گود

بتن پاششی خشک در گود

بتن پاشیده نام کلی است برای ملات یا بتن حاوی سیمان

انواع شاتکریت

بطور کلی شاتکریت یا (بتن پاشیده) به دو دسته کلی از نظر روش اختلاط تقسیم کرد:

  • شاتکریت مخلوط مرطوب (تَر) – Wet Mix Shotcrete
  • شاتکریت مخلوط خشک – Dry Mix Shotcrete

در گذشته از شاتکریت خشک به این علت که اساساً وسایل مورد نیاز در دسترس تر و ارزان تر بود و مواد خشک می توانست برای مسافت طولانی تر حمل شود (یک مزیت مهم در کاربردهای معدنی است)، به صورت گسترده استفاده می‌شد. با این حال روش اختلاط تر دارای برتری های مهمی از جمله کاهش پس ریز، عدم نیاز به نیروی انسانی ماهر و نیاز به وسایل کمتر در محل اجرا برای معادن زیرزمینی است. کیفیت شاتکریت به عوامل متعددی وابسته است از جمله اپراتور، کنترل آب مخلوط، سرعت نازل و تکنیک پاشیدن. در هر موردی توانایی و تمرین اپراتور بسیار مؤثر است.

مزایای ماده افزودنی بتن شات کریت (بتن پاششی):

  1. باعث کاهش ریزش مصالح می‌شود
  2. باعث سهولت اجرای سقفهای قوسی شکل وانحنا دار می‌شود
  3. باعث افزایش چسبندگی بتن می‌شود
  4. افزودنی شات کریت باعث آب‌بندی سطوح و مسدود کردن سریع درزها می‌شود.
  5. کاهش ضخامت لاینینگ نهایی و عدم نیاز به قالب بندی در تونل‌ها برای طرح‌هایی که تصمیم به استفاده از یک بتن پاششی به کمک ماده افزودنی بتن شاتکریت (بتن پاششی) Fabshot HPS بدون نیاز به لاینینگ ثانویه گرفته می‌شود.

عوامل متعددی بر انتخاب نوع شاتکریت مؤثر است اما هر کدام از آن‌ها برتری‌ها و مزیت‌های خود را دارد و بسته به شرایط دو عملیات قابل تغییر به هم هستند. از عوامل مؤثر در انتخاب نوع عملیات شاتکریت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عوامل اقتصادی
  • دسترسی به مواد و وسایل
  • محل عملیات
  • مهارت و قابلیت اپراتور

امروزه برای انتخاب روش به میزان برگشت مواد، مقدار دور ریز و خواص آن نظیر مقاومت پایداری در مقابل هوازدگی توجه بسیار می‌شود.

شاتکریت مخلوط تر (WMS)

در این روش، بتن آماده به داخل پمپ شاتکریت ریخته شده و پس از انتقال توسط لوله، به سطح کار پاشیده می‌شود. از مخلوط تر، در مکان هائی که مقاومت فشاری بالایی مد نظر است، استفاده می‌شود. در این روش امکان اجرای دیوار بتنی با ضخامت ۵۰ سانتیمتر و سقف به ضخامت ۲۰ سانتیمتر در یک مرحله امکان پذیر است.

مزایای شاتکریت تر مخلوط (WMS) به شرح زیر است:

به طور معمول، نیاز به قالب بندی ندارد و بدین ترتیب هزینه‌های قالب بندی و تجهیزات نیروی انسانی و زمان انجام عملیات بطور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد. عدم استفاده از قالب سبب می‌شود که کارگر بتواند فضای کار را دیده و بتن را به شکل مناسبی بین میلگردها جای دهد.

  • امکان اجرای سازه‌های بتنی با اشکال منحنی، مدور و غیر منظم (مثل استخر و آبگیر)
  • امکان تثبیت کوه‌ها و صخره‌ها با پوشاندن آنها با یک شبکه مش و پاشیدن بتن روی آنها
  • روکش کردن پایه پل ها و لاینینگ تونل‌ها
  • افزایش ضخامت لوله‌های بتنی در محیط های خورنده و خطرناک در مقابل آتش
  • مقاومت مکانیکی بهتر نسبت به شاتکریت مخلوط خشک
  • چسبندگی بهتر بین بتن و میلگرد
  • کاهش نفوذ پزیری و آب بندی مناسب

یکی از کاربردهای وسیع WMS که نیاز به تخصص زیاد ندارد، احداث استخر و آبگیر است. در این حالت، به علت فشار بالای هوا، آب بندی به خوبی انجام شده و نفوذ پذیری بسیار کم می شود.

از کاربردهای دیگر WMS در تعمیرات سدها است. از این نوع شاتکریت می توان در اجرای سرریزها، لاینینگ تونل های انحراف، روکش کردن بدنه سد (بمنظور تقویت سازه‌ای) و تثبیت دیوارهای حایل و کوه‌های اطراف سد استفاده کرد.

شاتکریت مخلوط خشک (DMS)

دراین روش، آب مورد نیاز شاتکریت در مرحله آخر و در حین خروج مواد از سرنازل به آن اضافه می‌شود. از این روش برای کارهای تعمیراتی و روکش به ضخامت کمتر از ۱۰ سانتیمتر استفاده می‌شود. از آن جایی که در این روش از مصالح سنگی درشت دانه استفاده نمی‌شود، لذا بتن به دست آمده دارای مقاومت مکانیکی بالایی نمی باشد.

معایب شاتکریت خشک مخلوط به شرح زیر است:
  • به علت نرسیدن آب به همه دانه‌ها، ممکن است بعضی قسمتها هیدراته نشده باقی بمانند.
  • گرد و غبار ناشی از پراکنده شدن دانه سیمان در محل کارگاه زیاد است.
  • به دلیل نچسبیدن ملات (بدلیل هیدراته نشدن) بخش عمده ای از آن به هدر می رود.
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید